عملگرها در پایتون چیست؟
عملگرها یا Operators در پایتون نمادهایی هستند که برای انجام عملیات مختلف روی دادهها و متغیرها استفاده میشوند.
برای مثال با استفاده از عملگر + میتوانیم دو عدد را
با یکدیگر جمع کنیم و با استفاده از عملگر ==
میتوانیم دو مقدار را با هم مقایسه کنیم.
انواع عملگرها در پایتون
مهمترین عملگرهای پایتون عبارتاند از:
- عملگرهای حسابی
- عملگرهای مقایسهای
- عملگرهای انتساب
- عملگرهای منطقی
- عملگرهای عضویت
- عملگرهای هویتی
۱. عملگرهای حسابی در پایتون
از عملگرهای حسابی برای انجام محاسبات ریاضی استفاده میشود.
| عملگر | نام | مثال | نتیجه |
|---|---|---|---|
+ |
جمع | 10 + 3 |
13 |
- |
تفریق | 10 - 3 |
7 |
* |
ضرب | 10 * 3 |
30 |
/ |
تقسیم | 10 / 3 |
3.333... |
// |
تقسیم صحیح | 10 // 3 |
3 |
% |
باقیمانده | 10 % 3 |
1 |
** |
توان | 2 ** 3 |
8 |
مثال عملگرهای حسابی
a = 10
b = 3
print(a + b)
print(a - b)
print(a * b)
print(a / b)
print(a // b)
print(a % b)
print(a ** b)
۲. عملگرهای مقایسهای
از عملگرهای مقایسهای برای مقایسه دو مقدار استفاده میکنیم.
نتیجه این مقایسه معمولاً یکی از دو مقدار
True یا False است.
| عملگر | معنی | مثال |
|---|---|---|
== |
مساوی است | 5 == 5 |
!= |
مساوی نیست | 5 != 3 |
> |
بزرگتر از | 5 > 3 |
< |
کوچکتر از | 3 < 5 |
>= |
بزرگتر یا مساوی | 5 >= 5 |
<= |
کوچکتر یا مساوی | 3 <= 5 |
مثال
age = 20
print(age >= 18)
خروجی این برنامه:
True
۳. عملگرهای انتساب
عملگرهای انتساب برای قرار دادن مقدار در یک متغیر و همچنین تغییر مقدار آن استفاده میشوند.
| عملگر | مثال | معادل |
|---|---|---|
= |
x = 10 |
انتساب مقدار |
+= |
x += 5 |
x = x + 5 |
-= |
x -= 5 |
x = x - 5 |
*= |
x *= 5 |
x = x * 5 |
/= |
x /= 5 |
x = x / 5 |
%= |
x %= 3 |
x = x % 3 |
//= |
x //= 3 |
x = x // 3 |
**= |
x **= 3 |
x = x ** 3 |
مثال
x = 10
x += 5
print(x)
خروجی:
15
۴. عملگرهای منطقی
عملگرهای منطقی برای ترکیب چند شرط با یکدیگر استفاده میشوند.
| عملگر | توضیح |
|---|---|
and |
وقتی هر دو شرط درست باشند |
or |
وقتی حداقل یکی از شرطها درست باشد |
not |
نتیجه شرط را معکوس میکند |
مثال عملگر and
age = 20
print(age >= 18 and age <= 30)
در این مثال هر دو شرط درست هستند، بنابراین خروجی
True خواهد بود.
مثال عملگر or
x = 5
print(x == 5 or x == 10)
چون یکی از شرطها درست است، نتیجه
True خواهد بود.
۵. عملگرهای عضویت
با استفاده از عملگرهای عضویت میتوان بررسی کرد که یک مقدار در یک رشته، لیست، تاپل یا سایر مجموعهها وجود دارد یا خیر.
| عملگر | معنی |
|---|---|
in |
وجود داشتن در مجموعه |
not in |
وجود نداشتن در مجموعه |
مثال
numbers = [10, 20, 30, 40]
print(20 in numbers)
print(50 in numbers)
خروجی:
True
False
۶. عملگرهای هویتی
عملگرهای هویتی برای بررسی یکسان بودن هویت دو شیء در پایتون استفاده میشوند.
| عملگر | معنی |
|---|---|
is |
آیا دو متغیر به یک شیء اشاره میکنند؟ |
is not |
آیا دو متغیر به یک شیء اشاره نمیکنند؟ |
مثال
a = None
print(a is None)
خروجی:
True
تفاوت == و is در پایتون
یکی از نکات مهم برای افراد تازهکار تفاوت بین
== و is است.
عملگر == برای مقایسه مقدار
دو شیء استفاده میشود، در حالی که is
بررسی میکند که آیا دو متغیر به یک شیء
اشاره میکنند یا خیر.
a = [1, 2, 3]
b = [1, 2, 3]
print(a == b)
print(a is b)
خروجی:
True
False
یک مثال کاربردی از چند عملگر
age = 25
score = 85
if age >= 18 and score >= 60:
print("قبول شدید")
else:
print("شرایط لازم را ندارید")
در این مثال از عملگرهای مقایسهای و منطقی به صورت همزمان استفاده کردهایم.
خلاصه عملگرهای مهم پایتون
| دسته | عملگرها |
|---|---|
| حسابی | + - * / // % ** |
| مقایسهای | == != > < >= <= |
| انتساب | = += -= *= /= |
| منطقی | and or not |
| عضویت | in / not in |
| هویتی | is / is not |
سوالات متداول
عملگر در پایتون چیست؟
عملگر نمادی یا کلمهای است که برای انجام یک عملیات روی دادهها و متغیرها استفاده میشود.
عملگر % در پایتون چه کاری انجام میدهد؟
عملگر % باقیمانده تقسیم را برمیگرداند.
برای مثال 10 % 3 برابر با 1 است.
تفاوت / و // در پایتون چیست؟
عملگر / تقسیم معمولی را انجام میدهد و نتیجه
آن معمولاً از نوع اعشاری است؛ اما //
تقسیم کف یا Floor Division را انجام میدهد.
تفاوت == و is چیست؟
== مقدار دو شیء را مقایسه میکند،
در حالی که is هویت شیء را بررسی میکند.